Encyclopedia – Páxina 14 – Termos Escénicos

Termos Escénicos

Dicionario Enciclopédico

Produtor/Produtora

Na Teoría de Polisistemas, de Itamar Even-Zohar, é o factor que representa a función da elaboración dos produtos, iniciando así as dinámicas artísticas nunha sociedade dada. No sistema teatral, produtor ou produtora é aquel individuo ou entidade encargado de crear teatro, isto é directoras e directores de escena, compañías e dramaturgas e dramaturgos.

Profano, Teatro

Corpus teatral da época medieval que non ten contido relixioso (ou máis ben non está ao servizo da alfabetización relixiosa), que se realiza principalmente en prazas do exterior das cidades, e que ten como finalidade entreter, criticar ou moralizar ao pobo.

Programación

Termo co que nos referimos á exhibición de espectáculos e, polo tanto, á escolla subxectiva baixo unha serie de parámetros artísticos, sociais ou de mercado que establece a propia persoa programadora, ben para dotar de identidade ao seu espazo teatral, ben para cumprir un servizo público e atender ás maiorías ou minorías sociais, ben para conseguir outro tipo de réditos cuantitativos ou de repercusión mediática.

Programadora, Programador

Persoa que se ocupa da programación dun espazo ou casa do teatro e que pode ter diferentes graos de especialización e adicación dependendo do carácter público ou privado da entidade xestora ou da relación de postos de traballo da adminstración que o contrata.

Prohedria

Asentos de honra, mellor acondicionados e situados nas primeiras ringleiras do koilon.

Prolepse

Recurso para a manipulación do discurso temporal a través do cal se remite a un episodio posterior aos feitos amosados ou relatados.

Proskenion

Estrado que se situaba por diante da parede da skené onde os actores actuaban.

Proxecto escénico

Ferramenta propia da planificación cultural aplicada ás artes escénicas a través da cal se delimitan tarefas e recursos, así coma a súa organización no tempo e no espazo, co fin do lograr tanto un obxectivo artístico, coma a mellora económica, unha mudanza no modelo de produción, a difusión da obra ou a compañía, a procura de espectadores ou mesmo un propósito político-cultural máis amplo.

Psicodrama

Metodoloxía psicolóxica ou da psicoterapia que ten como obxectivo o diagnóstico e tratatemento clínico empregando o xogo dramático para tentar superar conflitos patolóxicos ou traumas e bloqueos persoais.

Público

1. Conxunto das persoas que reciben unha función dun espectáculo escénico. Conxunto das espectadoras e espectadores.
2. Grupo heteroxéneo de consumidoras e consumidores nun sistema teatral.

Raio de enerxía

Vid. Método    

Rapsoda

Persoa encargada de recitar profesionalmente poemas épicos na Grecia clásica.

Recepción

1. Na comunicación escénica, conxunto de actividades de carácter perceptivo, hermenéutico e avaliativo realizadas polas persoas ás que se destina a mensaxe a través do espectáculo.
2. Suma das diversas interpretacións e opinións sobre unha obra dramática, teatral ou escénica tanto desde unha perspectiva diacrónica coma sincrónica.

Recepción implícita

É a recepción ou lectura creada pola obra, sexa esta un espectáculo escénico ou un texto dramático, a través da escolla de signos e a súa codificación que implican un modelo de decodificación que deberá realizar a persoa que a recibe, condicionada pola propia construción semiótica da obra.

Rede

Vid. Circuíto

Relixioso, Teatro

Na época medieval, misterios, milagres, autos e todo tipo de pezas de contido bíblico, carácter didáctico sobre asuntos relacionados coa moral cristiá ou divulgación de episodios no culto, sobre todo relacionados coa paixón, morte e resurrección de Xesucristo.

Repertorio

Na Teoría de Polisistemas de Itamar Even-Zohar, é o factor que representa a función do código, proporcionando así as ferramentas compositivas necesarias para que un produto dado poida funcionar de xeito sistémico. No sistema teatral, o repertorio é o conxunto de regras e materiais que rexen tanto a elaboración coma o consumo dun produto teatral determinado.

Representación

1. Posta en escena. Exhibición da obra ante o público.
2. Mímese. Ficción creada a través da posta en escena.
3. Resultado do proceso de construción do significado global da posta en escena a través de signos escénicos.

Retardo

Diferenza temporal entre a execución real e cotiá dunha reacción comunicativa e súa equivalente posta en escena pola persoa intérprete.

Retractatio

Mecanismo polo que a mímese volve a ollada aos modelos artísticos do pasado, é dicir, aquelas obras xa refrendadas pola Historia ou polo canon que cumprirían os requisitos poéticos necesarios para seren consideradas obras correctas e, por tanto, segundo a mesma teoría horaciana, decorosas.

Ritmo dramático

Recorrencia periódica a intervalos espaciados de recursos vencellados coa construción da trama e que implican a tensión ou a distensión na dosificación da intriga de xeito que se vai configurando a fábula.

Ritmo dramatúrxico

Recorrencia periódica a intervalos espaciados de recursos vencellados coa construción discursiva do texto dramático.

Ritmo escénico

Recorrencia periódica a intervalos espaciados de certos fenómenos escénicos (signos icónicos, recursos audiovisuais, recursos interpretativos, movementos escenográficos, etc.) que van marcando o tempo da posta en escena e que implican a rapidez ou a lentitude.

Rito

Celebración ou acto cerimonial que celebra unha comunidade cultural de xeito repetido ou estacional, para conseguir determinados beneficios ou purificar, iniciar, consagrar, de carácter funerario ou conmemorativo, de paso ou de acción de grazas.

Ritual, Teatro

Teatro que emprega o rito como fonte nun proceso de posta en escena que bebe deses actos cerimoniais, agrarios ou de fecundidade, onde a orxía, a procesión, o sacrificio, o carnaval ou o ditirambo posúen unha especial relevancia.

Rúa, Teatro de

Tipo de manifestación escénica que acontece en espazos públicos abertos e que pode ser itinerante ou de representación estática, que busca un rol dinámico da persoa espectadora, pois pode aparecer espontaneamente na súa vida cotiá e provocar calquera tipo de chamada, interacción ou relación paródica. Podemos establecer distintos tipos de artes escénicas de rúa: Aquelas […]

Sádhana

Vid. Kathakali

Sainete

Peza cómica breve de carácter xocoso e que forma parte da tradición popular do teatro español.

Sátira

Procedemento polo que se critican e esaxeran comportamentos e vilezas da sociedade nunha época determinada e que se resolve como un recurso da comicidade moi empregado pola farsa ou pola comedia en xeral.

Satírico, Drama

Xénero da Grecia Clásica, intepretado por un coro de sátiros, de tema lendario ou mitolóxico e para o que empregaban indumentarias con pelaxes de animais, falos de gran tamaño e outros elementos de utilería.