Termos Escénicos

Dicionario Enciclopédico

Absurdo, Teatro do

Estilo da arte escénica e da literatura dramática que rompe coa tradición do drama realista e presenta primordialmente situacións de personaxes en contextos de illamento, reflexión existencial ou (pos)liminal, con tendencia cara ao disparatado e o humor que poden ter as intervencións ou os diálogos aparentemente inconexos desta nova ficción afastada das lóxicas da realidade ou da congruencia entre a acción e o pensamento expresado.

Agit-Prop, Teatro

Vid. Axitación e propaganda, Teatro de

Aloxador

Termo habitualmente empregado en castelán, alojero. Vid. Curral de comedias

Apousentos

Termo empregado habitualmente en castelán, aposentos. Vid. Curral de comedias

Atelana

Tipo de farsa da Antiga Roma, procedente da cidade de Atella, posteriormente importada a Roma segundo o historiador Tito Livio e que se considera como un dos precedentes da Commedia dell’arte italiana.

Auto

O auto ou auto sacramental é un xénero dramático renacentista, con orixes no teatro relixioso medieval.

Auto de fe

Vid. Auto

Axitación e propaganda, Teatro de

Concepto procedente do movemento soviético, cuxo máximo expoñente foi o Outubro revolucionario de 1917, destinado a realizar novas postas en escena multitudinarias, que empregasen apeiros e elementos dos traballadores e falasen das demandas e opresións da clase obreira, sementando as bases ideolóxicas do comunismo.

Ballet de corte

É un xénero  escénico  que xorde en Francia no S. XVI, importado dende Italia por Catarina de Medici, raíña consorte de 1547 a 1559, mecenas das artes e de espírito humanista. Combina música, danza, poesía e pantomima e foi un dos sinais de esplendor da corte francesa en espazos cortesáns, xardíns e pavillóns transformados con grandes escenografías onde antes se practicaba o xogo de pelota.

Barroco, Teatro

Importante período histórico do teatro europeo do S. XVII en que se consolidan as tradicións teatrais europeas, principalmente o teatro do Século de Ouro español, a Commedia dell’arte italiana, o Clasicismo francés ou o Teatro Isabelino en Inglaterra.

Belle nature

Concepto estético propio do clasicismo. Refírese ao obxecto da mímese artística como unha natureza idealizada capaz de expresar os parámetros do decoro.

Bofetón

Vid. Barroco, Teatro

Boxiganga

Vid. Barroco, Teatro

Bulevar, Teatro de

Termo procedente da historiografía teatral francesa co que se identifica o teatro burgués

Bululú

Especie de xograr de orixe galega, localizado a finais do século XVI.

Canevás

Vid. Commedia dell’arte

Carro

Plataforma de madeira de, aproximadamente, dous metros de altura e normalmente con rodas sobre a cal se representaban os misterios medievais.

Cazola

Termo empregado habitualmente en castelán, cazuela. Vid. Curral de comedias.

Circo

1. Espectáculo tradicionalmente baseado na exposición de diversos números de risco e habilidade, humor e doma de animais.
2. Edificio ou carpa con gradas e unha parte central circular ou area para a representación de diversos números de malabarismo, acrobacias, equilibrismo, números de pallasos, feras e outros diversos números.
3. Na Antiga Roma, estrutura ao aire libre de grandes dimensións, normalmente en forma ovalada e cunha parte central ou espiña, en cuxos laterais podería haber un contador para as carreiras de  cuadrigas ou calquera outra competición. Un dos máis famosos foi o Circus Maximus, con capacidade para cento cincuenta mil espectadores.

Clasicismo

Movemento estético-teatral que, partindo da revitalización do gusto grecolatino en toda Europa e da expansión da filosofía humanista a partir do século XV, supón unha revolución escénica que determina o definitivo asentamento do teatro á italiana e a fin das pautas escénicas medievais. O concepto está temporal e xeograficamente determinado, en función da vaga clasicista que percorre os países europeos e que conflúe, ademais coa tradición renacentista, barroca e neoclásica en Italia, Francia, España e Alemaña, respectivamente.

Comedia erudita

Tipo de comedia renacentista cultivada polos eruditos humanistas italianos a modo de imitación dos modelos clásicos, principalmente Plauto e Terencio.

Cómica, Cómico da legua

Vid. Barroco, Teatro

Commedia dell’arte

Xénero cómico italiano nacido na século XVI e de importante influencia na cultura escénica europea posterior. Tamén recibiu as seguintes denominacións: commedia all’improviso, commedia a soggeto, commedia di zanni e, en Francia, comédie italienne. Como se indica no Dicionario de Termos Literarios do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades: “A súa orixe parece […]

Compañía de título

Vid. Barroco, Teatro

Coro

1. Personaxe colectivo da traxedia e da comedia grega clásicas encargado de alertar, informar, danzar ou bailar e que dialoga cos protagonistas a través do corifeo.
2. Agrupacións folclóricas que, a fins do século XIX e comezos do XX representaban zarzuelas e promovían a recuperación da música e a danza populares, alén de representacións teatrais de orde polo xeral costumista e rural.

Coturno

Calzado con base de cortiza que empregaban os actores da traxedia grega clásica nas representacións para os heroes e protagonistas, coa finalidade de pareceren máis altos.

Crueldade, Teatro da

O Teatro da Crueldade é un termo acuñado polo autor, director e actor Antonin Artaud en 1938 no seu libro fundamental O teatro e o seu dobre. O concepto busca a expresión dunha nova forma de teatralidade que foxe do mimetismo absoluto e do psicoloxismo propios do drama naturalista, na procura dunha esencia primixenia das artes escénicas que Artaud atopa no carácter icónico do signo teatral e na irrepetibilidade do momento escénico.

Curral de comedias

Espazo de representación do teatro comercial durante o Barroco español, xunto cos palacios e recintos da monarquía para o teatro cortesán e a rúa para os autos e os cómicos da legua, entre outras manifestacións artísticas.